با توجه به اینکه همه ارزشها و کمالات در خداوند تبارک و تعالی خلاصه میشود و انسان هم نسبت به خداوند در فقر ذاتی بسرمی برد ناگزیر باید ارتباط خوب و مستمری با حضرت حق داشته باشد . در سایه همین ارتباط است که انسان به هدف خلقت خودش نزدیک می شود و سرزندگی و طراوت انسانی و نیرو برای مقابله و مبارزه با شیطان و جهات ناصواب را به ارمغان می آورد که البته هرچه این ارتباط آگاهانه تر و از سر شوق و شور و خضوع بیشتر باشد آثار و برکاتش بیشتر است و جلوه زیبا و پر فایده این ارتباط با خداوند ، همان نماز است .
        انسان وقتی در برابر حضرت حق به رکوع و سجود می رود و یا وقتی که در حالت قیام ، جملات زیبای ایّاکَ نَعبُدُ « تنها تورا می پرستم » و ایّاکَ نَستَعین « تنها از تو یاری می جویم » را بر زبان جاری می سازد در حقیقت ، ضمن پرستش خداوند متعال ، با ماهیت حقیقی خودش آشنا می شود . به بیان دیگر ، خداوند از طریق نماز و ذکر آن و اعمالی مثل رکوع و سجود ، به نوعی به انسان درس خود شناسی و انسان شناسی می دهد . درسی که اگر انسان در ورای اعمال و اذکار نماز ، خوب به آن فکر کند ، درمی یابد که در این جهان خلقت جز به خداوند منان نباید فکر کند و به کسی جز او بها ندهد و شایسته است که مسیر تفکر و فعالیت خودش را متوجه او سازد .
          درس دیگر نماز به انسان این است که همه حمد ها و ستایش ها از آن خداوند است چرا که فقط او بخشنده و مهربان است و هر بخشنده و مهربانی ، صفت بخشندگی و مهربانی خود را از او گرفته است ، نماز به انسان می گوید که فقط خداوند شایسته عبادت است و فقط در برابر او باید سر تسلیم فرود آورد و این یعنی درس آزادگی و عزت مندی .
          نماز به انسان می گوید که جز خدا به کسی و چیزی امیدوار مباش ، چرا که همه چیز از آن اوست و همه کس محتاج او می باشند و هرچه دارند از آن خداوند است . و نماز راه راست و حقیقی را به انسان نشان می دهد ، راهی که اگر انسان آن را نشناسد در تمام عمر ، تلاش و هستی خویش را صرف بیراهه می نماید و بدا به حال کسانی که چند روز زندگی را بدون هدف و شناخت راه راست طی نمایند .
اولین حساب 

         پیامبر اکرم (ص) فرمودند : نخستین چیزی که در قیامت ، بازخواست می شود نماز است پس هر کس پاسخ داد ، مرحله های بعد بر او آسان می شود و هر کس پاسخ ندهد ، بر او سخت می گردد .     ( المعجم الکبیر ، ج 12 ) 
برهان روز قیامت

       پیامبر اکرم (ص) فرمودند : کسی که بر نمازهای پنجگانه محافظت و مراقبت نماید این نمازها برای او در روز قیامت ، نور و حجت و وسیله نجات خواهد بود . ( کنز العمال ، ج 7 ، حدیث 18862 )
 دوری از کبر
        حضرت علی (ع ) فرمودند : خداوند ایمان را جهت پاک کردن از شرک و نماز را برای دوری از کبر واجب کرد . ( نهج البلاغه ، حکمت 252 )
زینت اسلام و چراغ دل مؤمن
         پیامبر اکرم ( ص ) فرمودند : هر چیز را زینتی است و زینت اسلام ، نمازهای پنجگانه است و هر چیز پایه ای دارد و پایه مؤمن ، نماز است و برای هر چیز ، چراغی است و چراغ دل مؤمن ، نمازهای پنجگانه است . (جامع الاخبار - 183 ) 

وسیله ارتباط بنده با خداوند
         پیامبر اکرم (ص) فرمودند : خداوند متعال فرموده است : نماز را بین خود و بنده ام دو نیمه کرده ام و آنچه بخواهد به او می دهم . پس هنگامی که بنده می گوید : ( الحمد لله رب العالمین ) خداوند متعال می گوید : بنده ام مرا ستود . و هنگامی که گفت : ( الرحمن الرحیم ) خداوند متعال می گوید : بنده ام مرا ستایش کرد و هنگامی که گفت : ( مالک یوم الدین ) می گوید : بنده ام مرا بزرگ داشت و هنگامی که گفت : ( ایاک نعبد و ایاک نستعین ) می گوید : این میان من و بنده ام می باشد و آنچه خواست به او می دهم . پس هنگامی که گفت : ( اهدنا الصراط المستقیم ) می گوید : این برای بنده ام می باشد و آنچه خواست به او می دهم . ( صحیح مسلم ، ج 1 ، ص 296 )